Sayıştay'ın TBMM'ye sunduğu 2025 yılı denetim raporunda, akademik personelin ticari faaliyetlerine ilişkin bulgu yer aldı.

Denetimde, bazı akademisyenlerin üniversitedeki kadrolu görevleri sürerken özel şirketlerde müdür veya yönetici sıfatıyla görev aldığı tespit edildi.

Sayıştay, bu durumun hem mevzuata hem etik ilkelere aykırı olduğu sonucuna vardı.

TESPİT NASIL YAPILDI?Yöntem dikkat çekici.

AdımTicaret Odası kayıtları temin edildiKayıtlar üniversite personel verileriyle karşılaştırıldıŞirketlerde müdür/yönetici sıfatıyla görünen akademisyenler belirlendiRapordaki tespit şöyle:

"Üniversitede görev yapan bazı akademik personelin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine aykırı olarak ticari faaliyette bulundukları, özel hukuk tüzel kişilerine ait şirketlerde müdür/yönetici sıfatıyla görev aldıkları tespit edilmiştir."

AKADEMİSYEN NEDEN 657'YE TABİ?Sayıştay, hukuki dayanağı adım adım açıkladı.

DayanakHüküm 2547 sayılı Kanun, md. 62Hüküm bulunmayan hâllerde 657 uygulanır2914 sayılı Kanun, md. 20Hüküm bulunmayan hâllerde 657 uygulanır 657 sayılı Kanun, md. 28Ticaret ve kazanç getirici faaliyet yasağı28. MADDE NE YASAKLIYOR?YasakTürk Ticaret Kanunu'na göre tacir veya esnaf sayılmayı gerektirecek faaliyette bulunmakTicaret ve sanayi müesseselerinde görev almakTicari mümessil veya ticari vekil olmakKollektif şirkette ortak veya komandit şirkette komandite ortak olmakSayıştay'ın değerlendirmesi:

"Üniversite akademik personelinin ticari şirketlerde müdür, yönetici veya benzeri görevler üstlenmeleri mümkün değildir."

ÇIKAR ÇATIŞMASI BOYUTUSayıştay konuyu yalnızca ticaret yasağıyla sınırlı tutmadı.

Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri uyarınca kamu görevlileri, görevlerini yürütürken çıkar çatışmasına yol açabilecek faaliyetlerden kaçınmak zorunda.

Kuruma göre akademisyenlerin şirket yöneticiliği bu yükümlülükle de bağdaşmıyor.

MEVZUATIN TANIDIĞI İSTİSNA: TEKNOPARKBu noktada önemli bir ayrım var.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, öğretim elemanlarına üniversitelerinin izniyle şu imkânları tanıyor:

İmkânTeknoparklarda Ar-Ge amaçlı şirket kurmaKurulmuş şirketlere ortak olmaBu şirketlerde yönetici olarak görev almaDolayısıyla teknopark şirketi dışındaki bir şirkette yönetici olarak görev alan akademisyen, 28. maddedeki yasak kapsamında kalıyor.

Raporda, tespit edilen şirketlerin teknopark şirketi olup olmadığı belirtilmiyor.

RAPORDA OLMAYANLARHaberi okurken dikkat edilmesi gereken sınırlar:

BilgiDurumAkademisyen sayısıRaporda yokUnvanlarıRaporda yokŞirketlerin faaliyet alanıRaporda yok"HASTA DANIŞMANLIĞI" ŞİRKETLERİSayıştay'ın 2025 raporlarında ayrı bir tespit daha yer aldı.

Yedi üniversitede, hastanede görevli bazı öğretim üyelerinin "hasta danışmanlığı" adı altında şirket kurduğu veya bu şirketler aracılığıyla hasta kabul edip muayene ve tedavi yaptığı belirlendi.

Bu gelirlerin döner sermayeye aktarılmadığı tespit edildi.

KURUM NE DEDİ?Üniversite, bulguya ilişkin gerekli işlemlerin ilgili birimlerce yürütüleceğini ve sürecin Rektörlükçe takip edileceğini bildirdi.

Sayıştay'ın sonuç değerlendirmesi:

"Akademik personelin üniversitedeki asli görevleri devam ederken ticari şirketlerde yönetici pozisyonunda bulunmaları mevzuata ve etik ilkelere aykırılık oluşturmaktadır."

AKADEMİSYENLER İÇİN NOTLARTeknopark izninizi belgelendirin. Üniversite izni olmadan teknoparkta da görev alınamıyorOrtaklık ile yöneticilik farkı. Anonim şirkette pay sahibi olmak ile müdür olmak farklı sonuçlar doğuruyorTicaret sicilini kontrol edin. Geçmişte üstlenilen ve silinmeyen sıfatlar kayıtlarda görünüyor Döner sermaye kuralları ayrı. Hastane faaliyetlerinden elde edilen gelirler döner sermayeye aktarılmak zorunda