Kayıt dışı ekonomiyle mücadele çalışmaları kapsamında yeni bir dönem başlıyor. 2027-2029 Orta Vadeli Programı doğrultusunda, vergi denetimlerinin etkinliğini artırmak amacıyla yapay zeka destekli İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) hayata geçiriliyor. Bu sistem, vatandaşlardan gelen ihbarları daha hızlı ve verimli şekilde analiz etmeyi hedefliyor.

Yeni nesil sistem, bilişsel karar üretimi yeteneği sayesinde denetim birimlerine rehberlik edecek. Yapay zekanın veri analizi kabiliyeti, vergisel hataların en aza indirilmesi ve denetim süreçlerinin hedeflenen mükellefler üzerinde yoğunlaştırılması için kullanılacak. Böylece vergi kayıp ve kaçağının tespitinde teknolojik bir sıçrama hedefleniyor.

Büyük veri ile risk analizi

Vergi denetim süreçleri, artık devasa veri kümeleri (big data) üzerinden yürütülecek. Büyük veri teknolojileri kullanılarak sektörel, finansal ve tematik risk analizleri gerçekleştirilecek. Elde edilen analiz sonuçları sayesinde riskli görülen mükellefler ve sektörler otomatik olarak belirlenecek. Bu sayede, denetim kaynakları daha efektif şekilde kullanılabilecek.

Sistem, sadece ihbarları değerlendirmekle kalmayacak, aynı zamanda kayıt dışı istihdamla mücadelede de etkin bir rol oynayacak. Veri analizine dayalı bu yöntem, özellikle ücret politikalarındaki kayıt dışılığın önüne geçmek için önemli bir araç olarak konumlandırılıyor.

Dijital takip sistemleri güçleniyor

Kayıt dışı ekonominin minimize edilmesi adına, mevcut teknolojik takip sistemlerinin kapsamı da genişletiliyor. Depozito Bilgi Yönetim Sistemi, Kıymetli Maden Takip Sistemi ve Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi gibi uygulamaların entegrasyonu artırılacak. Ayrıca, gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden vergilendirilmesini sağlayacak altyapı çalışmaları da hızlandırılacak.

Vergi denetimlerinde mükellef analizlerine ağırlık verilecek. Risk Analizi Sistemi (VDK-RAS) ile mükellef profilleri sürekli taranarak, beyan edilen gelir ile gerçek ticari faaliyetler arasındaki uyum denetlenecek. Dijital Uyum Projesi (VDK-DUYU) çerçevesinde dijital iş modellerinden doğan faaliyetlerin de kayıt altına alınması sağlanacak.

Bu projelerin temel amacı, vergi sistemini sadece reaktif (tepki veren) değil, proaktif (önleyici) bir yapıya dönüştürmek. Teknolojik altyapının güçlendirilmesi, mükelleflerin beyan yükümlülüklerini daha doğru yerine getirmesini teşvik ederken, vergi kaybına yol açan karmaşık yapılarla mücadelenin etkinliğini artıracaktır.